Plantaardig altijd gezond?

Nieuwtjes / Blog

mrt 05

Plantaardig altijd gezond?

met dank aan Juglen Zwaan

Beste lezer,

Sinds kort ligt er Becel met kokosolie & amandelolie in de koeling van de Nederlandse supermarkten. Het lijkt erop dat Unilever eindelijk het licht heeft gezien en bewuste mensen tegemoet wil komen. Of wil Unilever meeliften op de ongekende populariteit die kokosolie op dit moment kent? We zoeken het in deze nieuwsbrief uit.

Op papier klinkt het allemaal goed: een product dat plantaardig is. Helemaal vrij van dierlijke ingrediënten en ook nog eens zonder kunstmatige kleur- en smaakstoffen. Op de verpakking staat een grote kokosnoot en in hoofdletters het woord KOKOSolie:

Gaan we kijken wat erin zit, dan blijkt het volgende:

Plantaardige oliën 70% (zonnebloem, lijnzaad, palm, AMANDEL (10%), kokos (5%), koolzaad), water, zout (0.4%), emulgatoren (mono- en diglyceriden van vetzuren, zonnebloemlecithine), natuurlijke aroma’s, voedingszuur (citroenzuur), vitamines A en D.Boerenbedrog?
Het eerste dat opvalt is dat er amper kokosolie inzit, namelijk slechts 5%. Dat terwijl dit ingrediënt wel met koeienletters op het etiket wordt vermeld. Wat blijkt nu, er zit dus voornamelijk zonnebloemolie in. Het is dus gewoon traditionele margarine, maar dan met een paar procent kokosolie. Kokosolie wordt hier dus ingezet als een marketingtool, om mensen over te halen om Becel te gebruiken in de veronderstelling een soort kokosolieboter in handen te hebben.Plantaardig
De term plantaardig wordt door veel fabrikanten misbruikt. Rond het woord hangt een zweem van gezondheid. Toch is dit de halve waarheid. Hoewel de oliën afkomstig zijn van planten, zijn deze oliën in margarines zwaar geraffineerd. Alle natuurlijke plantenstoffen zijn eruit gehaald. Nieuwe inzichten lijken erop te wijzen dat omega 6-vetten alleen gezond zijn in de natuurlijke vorm en dat ze schadelijk kunnen zijn wanneer ze zwaar zijn geraffineerd (1). In natuurlijke bronnen van omega 6 zitten tal van actieve plantenstoffen die functioneren als antioxidanten in de olie en ons lichaam. Plantaardige olie is dus voornamelijk gezond als het van nature in een voedingsmiddel zit, iets dat bij bewerkte producten – en hiermee ook margarines – beslist niet het geval is. Het beste is dus om het hele voedingsmiddel te nuttigen, in plaats van alleen de olie in geraffineerde vorm.Waarom boter gezond?
Het beste kunnen we kiezen voor biologische grasroomboter. In deze roomboter zit veel vitamine K2, die kan beschermen tegen hart- en vaatziektes (2), kanker (3) en botontkalking (4). In margarine zit geen vitamine K. De CLA-vetzuren (CLA = geconjugeerd linolzuur) in grasroomboter kunnen mogelijk ook bescherming bieden tegen kanker (5). In roomboter zit tevens boterzuur, dat volgens wetenschappers ontstekingen in het lichaam kan remmen (6).

Ja maar het verzadigde vet dan?
Sommige journalisten, artsen en cardiologen zeggen dat verzadigd vet zorgt voor hart- en vaatziekten. Dat blijkt volgens nieuwere inzichten toch niet het geval (78, 8a, 8b). Ik heb hierover een filmpje opgenomen met cardioloog Remko Kuipers:

En het cholesterol dan?

Cholesterol is een risicomarker voor hart- en vaatziekten, maar je kunt niet zeggen dat een verhoogd cholesterol hart- en vaatziektes veroorzaakt (9, 10, 11). Dat wordt wel vaak gezegd en misbruikt om producten en medicijnen aan de man te brengen. Ook hierover heb ik met cardioloog Remko Kuipers een filmpje opgenomen, om dit misverstand nu echt uit de wereld te helpen:

Een recente systematische overzichtsstudie concludeert dat volvette zuivelproducten zoals roomboter helemaal niet zorgen voor hart- en vaatziekten, maar juist helpen bij het afvallen (12). Jarenlang zaten margarines bomvol met transvetten, waardoor mensen volgens onderzoek een sterk verhoogde kans hadden op hart- en vaatziekten (13). De onderzoekers konden dit niet vaststellen bij het gebruik van roomboter. Daarom vertrouw ik koeien liever dan chemici.

Vaak worden er aan margarines plantensterolen toegevoegd, omdat deze het cholesterol verlagen. Wat nu blijkt volgens sommige studies, is dat deze plantensterolen juist kunnen zorgen voor een verhoogde kans op hart- en vaatziektes (14, 15, 16, 17, 18). En bovendien zijn er zelfs signalen dat een iets hoger cholesterol op oudere leeftijd de gezondheid juist ten goede komt (19, 20, 21).

Overdrijven
Lang zijn we bang gemaakt voor verzadigd vet. Als tegenreactie hierop is er op dit moment eindelijk een tegenbeweging aan de gang, waarbij verzadigd vet weer wordt omarmd. Ik zie vaak dat als reactie hierop kokosolie en roomboter in grote hoeveelheden worden geconsumeerd. Toch denk ik dat het handig is om ook met vet maat te houden en af te wisselen. Een hele emmer kokosolie in de week is niet gezond. Ik ben zelf meer van het afwisselen, soms kokosolie en dan weer wat olijfolie.

Ik sprak recent mijn tante. Ze vertelde dat bijna iedereen in onze familie die wat ouder is, rondloopt met een veel te hoge cholesterolspiegel. Waarop ik zei: maar we worden wel bijna allemaal in goede gezondheid tegen de 100…

Gezonde week,
Juglen Zwaan

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn